Ulusal Devletler ve Diller
Birinci Dünya Savaşı sonrasında dört imparatorluğun çökmesinden çok önce, ulusçuluk akımları özellikle Osmanlı İmparatorluğu topraklarında, Balkanlarda ortaya çıkmış, bu doğrultuda bir dizi ulusal devlet, kendilerini destekleyen yabancı güçlerin de yardımlarıyla art arda bağımsızlıklarını kazanmışlardı: Yunanistan (1829), Sırbistan (1817′de yarı bağımsız, 1878′de tam bağımsız), Romanya (1877), Bulgaristan (1878). Giderek Mısır bile, hem de Türk kökenli Osmanlı valisi Mehmet Ali’nin önderliğinde bağımsız bir ülke konumuna gelmeyi başarmıştı. Mısır gibi Libya ve öteki Arap ülkeleri de İngiltere, Fransa ve İtalya vb. Avrupa ülkelerinin destekleriyle Osmanlı’ya karşı başkaldırmaya girişmişlerdi.
1683′teki İkinci Viyana Kuşatması sonrasında 1774 barış antlaşmasıyla Karadeniz Kıyılarına yerleşen Rusların Çarı I. Nikolay’ın ilk kez 1853′te St. Petersburg’da İngiliz büyükelçisiyle yaptığı bir görüşmede kullandığı “Avrupa ‘nın Hasta Adamı” deyimi doğrultusunda Osmanlı İmparatorluğu topraklarının paylaşılması planları, Birinci Dünya Savaşı süresince de sürdürülmüş, savaş sonrasında Osmanlı yönetimine Sevres Antlaşması (10 Ağustos 1920) imzalatılmıştı.
Yunan ordusunun Anadolu’ya çıkması, bunun yanı sıra İstanbul’un ve Anadolu’nun birçok bölgesinin İngiliz, Fransız, İtalyan askeri güçlerince işgal edilmesi üzerine, Osmanlı İmparatorluğu’ nu oluşturan neredeyse bütün halklar ulusal devletlerini kurduklarında, kendi devletini kurmak üzere Türk ulusuna Orta ve Kuzey Anadolu’da küçük bir toprak parçasından başka yer kalmamış olacaktı. Ama Mustafâ Kemal ve arkadaşlarının önderliğinde Ulusal Andını (Misak-ı Milli) dosta düşmana dudurarak, olabilecek en olumsuz koşullarda Kurtuluş Savaşı1 na girişen Türkiye, hasta adamın yok oluşu yerine, Balkan Sava- şı’nın, Birinci Dünya Savaşı’nın, Kurtuluş Savaşı’nın ölümcül koşullarından, olağanüstü bir silkinmeyle, sanki “deri değiştirerek”, sanki “yeniden doğarak” ilkeli, çağdaş, laik ve demokratik, güçlü bir ulusal devlet olarak çıkmayı başarmıştır. Bugün 2000 yılına girerken eski Osmanlı Mülkü üzerinde bulunan Güneydoğu Avrupa, Batı Asya ve Kuzey Afrika’da toplam 28 bağımsız devletin içinde en güçlü, bağımsız ve merkez ülke niteliklerine sahip olanı kuşkusuz yalnızca Türkiye Cumhuriye- //’dir.7 Bu devletlerin birçoğu bugün bile gelişmekte olan ülke konumunda olup, bir bölümü uygarlık yolunda ekinsel, yönetimsel, dinsel ya da yapısal sorunlarını çözememiş durumda bulunmakla, bir bölümü terörizmle iç içe, bir bölümü de bölgesel savaş ya da gerilim koşulları altında yaşamakla birlikte, eski Osmanlı ülkelerinin hemen hepsi, ulusal dilleri ve ekinsel kimlikleriyle birer ulusal devlet konumundadırlar. Bunlar arasında anadilleri (ve resmi dilleri) Arapça olanlar bu dili yeryüzünde Birleşmiş Milletlerdin resmi dilleri olarak kullanılan 6 u- luslararası dilden biri olarak benimsetmeyi bile başarabilmişlerdir.
Birinci Dünya Savaşı sonunda Avusturya-Klacaristan İmparatorluğunun yıkılışının ardından ortaya çıkan ulusal devletlerin çoğu bugün gelişmiş birer Orta Avrupa ülkesi görüntüsüne sahiptirler. Avusturya, Macaristan, Çek Cumhuriyeti, Slovakya, Slovenya, bir bölümüyle Hırvatistan olarak tanıdığımız bu ülkelerin hepsi, nüfusları 3-10 milyon kişi arasında değişen küçük ulusal devletlerdir.
Ulusal devletlerin XX. yy’ın ikinci yarısında bağımsızlıklarını kazanan çok büyük bölümü ise, İkinci Dünya Savaşı sonrasında ortaya çıkan iki üstün güç (ABD ve SSCB) dolayısıyla 45 yıl süren soğuk savaş döneminde “iki kutuplu dünya” (Batı ve Doğu) olarak adlandırılan topludurumda Üçüncü Dünya’mn çoğunluğunu oluşturan yoksul Asya ve Afrika ülkeleridir. Bu sürecin, Atatürk’ün Batılı emperyalist güçler karşısında kazandığı Kurtuluş Savaşı’nın, Asya ve Afrika’nın “mazlum millet- lerFince örnek alınarak yürütülmüş bir başkaldırı ve uluslaşma savaşı olarak değerlendirildiğine de birçok yerde tanık olmuşuzdur. Hindistan’ın (ve Pakistan’ın) 1947′de İngiltere’den bağımsızlığını kazanmasıyla ve Çin Halk Cumhuriyeti’nin 1949′da kurulmasıyla başlayan bu süreç, 1960′lardan sonra İngiliz, Fransız, Belçika, Hollanda sömürge imparatorluklarının dağılması ya da kısmen ekonomik etki bölgelerine, kısmen de yeni-sömürgeciliğe dönüşmesiyle sonuçlanmıştır. Böylece Pasifik’teki, Hint Okyanusundaki küçük ada devletlerinden, Atlas Okyanusu’nun Antiller bölgesinde yer alan ada devletlerine değin sayabileceğimiz birçok küçük “ulusal” devletle, Birleşmiş Milletlerce üye ülke sayısı XX. yy sonunda yaklaşık olarak 200′ü bulmuştur.
Kaynak : Yabancı Dille Öğretim: Türkiye’nin Büyük Yanılgısı, Aydın Köksal, (Öğretmen Dünyası)
